Opinie: Fi-Fa-Fovenaar

joseph-blatter2-514

Vene vide Fifa?

Gespeelde verbazing alom wanneer Sepp Blatter vorige vrijdag al voor de vijfde maal op rij tot voorzitter van de Fifa werd gekozen. Een zoveelste aanwijzing dat de organisatie meer van een sekte met zich meedraagt dan van een sportvereniging. Voetbal is een religie wordt vaak gezegd, helaas voor de gelovigen dan wel Rooms-katholiek van aard want de hiërarchie wordt er belangrijker geacht dan de normen en de waarden. Een vergelijking die vooral opgaat als we ons terug wanen in het tijdperk van de vadsige pausen, waar de verworven rijkdom en profane machtsuitbreiding te decadent begonnen worden om nog binnenskamers te kunnen houden.

Paus Blatter regeert/regeerde naar eigen willekeur­ een organisatie van net iets minder machtigen die in de eerste plaats alles in het werk willen stellen om elkaars stinkende potjes toegedekt te houden. Kritiek is er nog makkelijker in de kiem te smoren dan dat stemmen er zijn los te kopen. En dat stemmen eenvoudig kunnen worden gekocht, bewees Blatter vrijdag voor de vijfde maal op rij met succes. Zelfs al lijkt de hoogbejaarde Bobo deze keer niet van plan om zijn volledige termijn uit te zitten, dan nog spreekt het boekdelen dat hij daar zelf toe het intiatief mag nemen. En zo’n decadente voorzitter heeft ook niet per toeval zolang aan de macht mogen vasthouden. Hoewel het ongetwijfeld niet uit de lucht gegrepen zal zijn dat Sepp vaak als een gewiekste manipulator wordt afgebeeld, moet zijn omgeving echt niet onderdoen. Het voordeel van zijn herverkiezing was dat het ons niet duidelijker kon aantonen hoe ziek ons moderne voetbal nog steeds is. Een andere voorzitter zal deze put echt niet kunnen willen vullen. In het beste geval zal hij de corruptie nog wat beter kunnen afschermen van de buitenwereld. Een grote pleister waaronder de wonde ongestoord verder kan rotten…

Want rot is ons voetbal wel, en Blatter is/was daar slechts een symptoom van. Het is niet hij die Qatar toewees en het is ook heus niet enkel dankzij Blatters missionariswerk in Afrika dat Fifa zichzelf blijft overtreffen in het gesjoemel en geblunder. De rottigheid is al jarenlang gekend en wordt vaak kortweg samengevat onder de noemer ‘geld’. Het geld dat Blatter in het beste geval in de voetbalcultuur van ontwikkelingslanden investeert, maar dat vooral rijkelijk onder de Fifa-bonzen zélf wordt herverdeeld. Oude vedetten als Platini die op die manier alsnog financieel kunnen blijven wedijveren met de echte vedetten van deze tijd, bon-vivants die enkel wakker liggen van hun eigen status of gewoon zielige meelopers die zo graag als voorzitter worden aangesproken door hun collega-voorzitters.

peppi en kokkiBananenrepublieken

Het pleidooi van (ondermeer) Francois De Keersmaecker, alsof Blatters keizertroon puur door Afrikaanse (en andere niet-Europese) stemmen werd gedragen, is even laf als het racistisch is. Dat Blatter in Afrika durfde investeren is wellicht één van zijn enige echte verdiensten voor het voetbal wereldwijd. De Afrikaanse dankbaarheid is dan ook welgemeend en is tenminste nog op feitelijke verbeteringen gebaseerd. Akkoord dat Blatter hiermee goodwill heeft kunnen afkopen, maar die goodwill werd tenminste gedeeld met (een deel van) de plaatselijke bevolking en bracht dus welvaart met zich mee.

Maar waar komt al die goodwill voor Platini dan toch vandaan? Geen Afrikaans of ander niet-Europees land dat daarvoor kon worden omgekocht. Geen Europees volk dat Platini blind bemint omdat de man ons naar een hoger welvaartsniveau heeft proberen brengen. Enkele pleidooien voor een gelijker voetbal ten spijt, valt Platini vooral op door zijn innige band met het grote geld. Op zijn Blatters, op zijn Fifa’s. En toch werd hij al voor een derde keer op rij herkozen. Verkozen door heren voorzitters van nationale voetbalbonden die stuk voor stuk gezwind meestappen in een verhaal vol dollartekens. Zelfverrijking zal wellicht de hoogste prioriteit voor deze bobo’s vormen, maar hun onvoorwaardelijke onderlinge trouw is wellicht ook te danken aan het feit dat ze elkaar al jarenlang de hand boven het hoofd hebben blijven houden. Iedereen heeft stinkende potjes te verbergen, zeker diegenen die hun ethische gedragscode vrij op de markt verhandelbaar aanbieden.

BanenrepubliekMensen als Francois De Keersmaecker, die nu ook al zijn zesde ambt (!) als bondvoorzitter met vol vertrouwen en zonder oog voor potentiële tegenstanders tegemoet ziet. De schoonzoon van een voormalige bondsvoorzitter die op zijn beurt ook al de schoonzoon van een voormalige bondsvoorzitter was nota bene. Een man die deze dynastieke traditie al meermaals in gevaar bracht. Oorspronkelijk door de ondermaatse sportieve resultaten van een talentrijke nieuwe generatie te blijven weglachen door consequent eenzijdig naar het weinige positieve (bron) te blijven wijzen. Wat later door kinderlijk trots de aanstelling van Dick Advocaat als nieuwe bondscoach al wereldkundig te maken nog voor de man getekend had. Om dan ondanks het mislukte kortverblijf van de ongeïnteresseerde Hollander als een groot klein kind krokodillentranen te staan huilen wanneer trouwe vriend Dickie hem in de steek gelaten had. De bondsvoorzitter die de meest gezegende generatie uit de Belgische voetbalgeschiedenis nog steeds liever als een underdog vooral wil zien schitteren in vriendschappelijke matchen tegen grote landen dan op een prestigieus eindtoernooi waar het om de knikkers gaat. En vooral ook als de eindverantwoordelijke van een organisatie die zich in sé enkel met sport zou moeten bezighouden maar die de laatste tijd vooral het nieuws haalde met financieel gefoefel en met wanbeleid. Tiens, waar hebben we dat verhaal nog gehoord?

Waarom vertrouwen wij een man die na zijn aanstelling in 2006 en herverkiezing een jaar later de regels aanpaste zodat er voortaan maar om de twee jaar moest gekozen worden voor een functie waarvoor hij de enige kandidaat bleef zijn? Die dit jaar als een Zwitser loopt te pochen dat een herverkiezing nakende is terwijl niemand het nog aandurft om hem openlijk te verdedigen? De gewiekste advocaat die zijn glimlach maar moeilijk kan verbergen wanneer ondermaatse sportieve resultaten elkaar maar blijven opvolgen, mogelijks omdat hij intussen mooie sponsordeals kan blijven binnenrijven? Een voorzitter die er prat op gaat om voluit voor de uitbouw van ons Belgisch voetbal te gaan, terwijl zelfs onze nationale driekleur op de voetbaltruitjes al is moeten wijken voor een inderhaaste lucratieve sponsordeal. De man achter de organisatie die de jarenlange passionele steun van haar supporters het liefst zo snel mogelijk ziet uitbetaald in financieel rendement. Een man die het tot slot vooral met woorden opneemt voor het vrouwenvoetbal, maar in zijn daden toch vooral (een deel van) de mannensport staat op te vrijen. Is het een mini-Platini en dus een mini-mini Blatter variant? Of hebben wij  gewoon een alter ego van die maffe Zwitser in ons huis?

BomaBusiness is business

Toch blijft ‘het geld’ nog steeds een groter kwaad dan de zwakke persoonlijkheden die er zich zo door laten prostitueren. Nog schandaliger dan de Blatters, de De Keersmaeckers of de Platini’s van deze wereld is namelijk het feit dat haast geen enkele sponsor zich heeft durven terugtrekken uit onvrede met die poppenkast, in tegenstelling tot eerder precedenten in het wielrennen bijvoorbeeld. Logisch, want de belangen zijn te groot en de concurrentie staat te springen om de vrijgekomen plaatsen in te nemen. Hoofdsponsor zijn van Fifa impliceert namelijk een feitelijk monopolie van je product kunnen uitbouwen op één van de meest gemediatiseerde en gehypete sportevents van het moment. Een monopoliepositie die zelfs zo ver wordt uitgedragen door grote broer Fifa dat nationale wetgevingen die de volksgezondheid zouden moeten beschermen, er genadeloos voor moeten wijken.

Een nóg grotere bron aan inkomsten haalt de Fifa uit haar samenwerking met de media die de sportevenementen mogen uitzenden. Krankzinnig hoge bedragen blijven elkaar jaarlijks overtreffen in de bid om het WK, de kwalificatiecampagne of eender welk ander mondiaal voetbalevent tot in de huiskamer te kunnen brengen. Alweer een stroom van inkomsten die ook op nationaal en Europees niveau op een opvallend gelijkaardige manier gigantische sommen geld in ons voetbal laat integreren. Maar noch tegenover Fifa, noch tegenover Europese of nationale competities staat dat schandalig hoge bedrag garant voor een eerlijke journalistieke verslaggeving van het medium dat de hoogste prijs betaalde. De met belastinggeld gefinancierde staatszenders die een bevoorrechte positie genieten om het beeldmateriaal te verkrijgen blinken uit in adoratie voor de voetbalkermis, terwijl de kritische analyse waarvoor hun journalisten initieel in dienst genomen werden vaak de opvallendste afwezige is. Terwijl de televisiezenders tot de grootste sponsors van het voetbal zijn verworden, zijn hun journalisten veelal gedegradeeerd tot gezanten van de Bobo’s die de voetbalkermis vooral als een goudmijn zien. Op die manier laten zelfs de voornaamste verwezenlijkers van die enorme sommen geld, zich door datzelfde geld gewillig censureren.

Jo-sephOok bij ons kreeg Francois De Keersmaecker maar zelden de wind van voren in een interview, zelfs al droop de onkunde er soms van af. Sporza’s meest gewaardeerde journalistieke talent Peter Vandebempt fungeerde doorgaans vaker als woordvoerder van de voetbalbond dan wel als de kritische scherpe onderzoeksjournalist waartoe hij zeker het potentieel heeft. Dat hij de laatste tijd steeds meer kritiek op De Keersmaecker durft geven lijkt enkel te bevestigen dat Joseph Allijns de volgende bondsvoorzitter zal worden. De man die nog in functie als voorzitter van KVKortrijk de pijnlijke blunder maakte door de carrièremove van trainer Vanderhaeghe in aanloop van de thuismatch tegen Anderlecht in de pers te willen lekken. De afscheidnemende voorzitter die zijn ploeg in de steek liet voor een persoonlijke dispuut met zijn trainer werd door de volledige Vlaamse media niet alleen buiten schot gelaten, zijn grieven werden door hen uitvergroot. ‘In naam van de supporters’, kreeg de talentrijke jonge trainer de volle laag voor alles wat verkeerd gelopen was. Een heksenjacht vanuit de media die bepaalde supporters zelfs iets té goed dreigden te begrijpen…

Ter vergelijking: toen trainer Hein Vanhaezebrouck  in 2008- 2009 als hoofdtrainer bij promovendus KVKortrijk aan de slag was, werd al op 29 maart duidelijk dat zijn toekomst bij Racing Genk lag. Aangezien dat ook het jaar was van de competitiehervorming zouden drie ploegen degraderen. Kortrijk moest nog tot op de laatste speeldag (16 mei) bang afwachten om zeker te zijn dat ze niet terug in het moeras van Tweede Klasse zouden belanden. Toch toonden de Vlaamse media dat jaar opvallend veel begrip voor Heintjes slecht getimede moove die voor de supporters en andere stakeholders bijna desastreuze gevolgend met zich meebracht. Ook de voorzitter, toen nog geen kandidaat-bondsvoorzitter, werd toen door de media in de kou gelaten met zijn grieven

AliDeus ex Machina

Maar terug naar het probleem Fifa nu. Hoewel het stillaan duidelijk begint te worden dat de verdorde boom Fifa tot in haar wortels met verrotting heeft te kampen, dook naar aanleiding van Sepps herverkiezing het nieuws op dat er uit het niets een jonge frisse twijg aan de boom ontsproten was. Hoewel slechts bitter weinig informatie over Prins Ali van Jordanië beschikbaar is, bliezen (nationale) media over gans Europa in koor de loftrompet over zijn kandidatuur. De man die vooral voor zijn pleidooi voor meer transparantie binnen de voetbalbond geprezen wordt, laat echter zelf amper in de kaarten zien. We weten dat hij in 1999 op vraag van de koning tot hoofd van staatsveiligheid in Jordanië benoemd werd tot hij in 2008 het Nationaal centrum voor Veiligheid en Crisismanagement mocht oprichten en voorzitten. Hij is ook voorzitter van de raad van bestuur van de Koninklijke Filmcommissie.

Op voetbalvlak staat Prins Ali vooral gekend als de voorzitter van de Jordaanse nationale voetbalbond. In 2001 richt hij de West-Aziatische voetbalfederatie (WAFF) op die door hemzelf wordt voorgezeten. De federatie omvat alle landen die zich op het Saoedisch schiereiland bevinden, behalve Israël. Handige contacten voor iemand die tegelijk als hoofd van de Jordaanse staatsveiligheid werkzaam is. In 2010 wordt prins Ali in Qatar tot Aziatisch ondervoorzitter van de Fifa verkozen. Zijn voornaamste verworvenheid is het afschaffen van Fifa’s verbod op hoofddoeken in het vrouwenvoetbal. Een verwezenlijking die in het Westen doorgaans negatief wordt onthaald en als toppunt van (te) streng religieus conservatisme wordt gezien, maar die voor één keer unaniem als sleutelargument bij uitstek wordt gebruikt om van Prins Ali een progressieve visionair te maken. Op Sporza wordt hem zelfs “de kracht van verandering” toegemeten, een verwijzing naar die andere zelfverklaarde visionair die door de VRT op handen wordt gedragen. Dat ‘wereldverbeteraar’ Prins Ali als voorzitter van de WAFF niet van zinnens is om iets aan de verwoestende en vernietigende slavenuitbuiting – die het WK in WAFF-lidstaat Qatar mogelijk zou moeten maken-  te willen verhelpen, deed haast niemand de wenkbrauwen fronzen. Prins Ali kreeg veel meer dan het voordeel van de twijfel, hij werd door onze Westerse media gebombardeerd tot witte raaf die als énige de corruptie in Fifa zou weten te bestrijden. Veel kans echter dat Ali het modewoord ‘transparantie’ het liefst zoals zijn voetbalvrouwen hoogstens in een gesluierde versie wilde brengen. Want ook in geval van verkiezing zou hij zichzelf het liefst zo min mogelijk in de media geportreteerd willen zien: “We willen het punt bereiken dat mensen niet eens meer weten wie de voorzitter van de Fifa is.” En dat voor de witte ridder die transparantie zo hoog in zijn vaandel beweert te dragen… Te weinig research ondernemen is een grove fout voor journalisten, maar het blijft menselijk en valt dus te vergeven. De waarheid doelbewust geweld aandoen en uit een gebrek aan bronnenmateriaal concluderen dat de nieuwe Messias moet zijn opgestaan is daarentegen ronduit gevaarlijk, zelfs in het voetbal.

Tegen 2022 wordt het aantal gesneuvelden van de werkzaamheden voor het WK in Qatar geraamd op meer dan 4000 mensenlevens bovenop de minimaal 1200 doden die nu al zijn gevallen. Hoeveel levens het vorige WK in Brazilië precies heeft opgeëist is evenmin duidelijk, maar dat er doden gevallen zijn tijdens de constructie, bij het ontruimen van de sloppenwijken en bij de vele protesten tegen de hoge kost die de organisatie met zich meebracht is ons indertussen ook wel duidelijk geworden. Voetbal is politiek en voetbal is oorlog. Een oorlog die door inmenging van het grove geld dusdanig geëscaleerd is dat de mensheid er zoals in echte oorlogen zwaar onder begint te leiden. Tijd voor echte verandering dus, gedaan met loze woorden. Waarom nog wachten tot zelfverklaarde dissidenten als Prins AliDe Keersmaecker en Van Praag braafjes naar de volgende verkiezing hebben toegeleefd in de hoop om dan wél met exact dezelfde argumenten voor verandering te kunnen pleiten? Waarom nog hopen dat die innerlijk zo sterk verziekte wereldvoetbalkerk zichzelf heruit kan vinden? Zolang het grote geld de belangrijkste beslissingen blijft dirigeren heeft een pleidooi voor uiterlijke verandering binnen dezelfde structuur maar weinig zin.

Een alternatief?

Bey Bey Cois!Niet dat er zonder geld niet gevoetbalt kan worden, maar beiden volledig loskoppelen van elkaar kan ook moeilijk de bedoeling zijn. De sport kent ongelooflijke veel aanhang en de meeste supporters vinden het niet eens zo erg dat hun vedettes op het veld een veelvoud krijgen uitbetaald van wat ze zelf verdienen. En dan nog voor een job die doorgaans stukken plezanter is dan hun eigen functie. Als een speler zichzelf een riante bonus uitbetaald is daar opvallend meer begrip voor te vinden dan wanneer bestuurslui van federaties of van voetbalploegen zich daartoe bezondigen. Vooral wanneer sportieve prestaties achterwege blijven, wordt de graaicultuur het scherpst gehekeld. Maar het is niet aan mij om een concrete lijn te trekken tussen wat aanvaardbaar is en wat niet. Wie ben ik ook om in naam van alle supporters te communiceren?

Toch lijkt reële transparantie op financieel en bestuurlijk gebied de logische eerste stap naar een gezonder alternatief. Transparantie die wordt uitgedragen door een zichtbare voorzitter die met open kaarten wil spelen. Ook de ‘waakhonden’ van die voetbalfederatie moeten dringend werk beginnen maken van een opener beleid. Geen journalisten meer die waarheden achter de hand houden om ze ooit strategisch te kunnen inzetten wanneer dissidente meningen op een laffe manier moeten gepareerd worden. Ook geen onderkruipers meer die met een micro in de hand zich in alle bochten proberen wringen om maar bij het clubje van de voetbalbobo’s binnen te mogen. Vooral de nationale zenders zouden dringend eens in eigen boezem moeten kijken. De paar momentjes waarop heel braafjes, en voorzien van de nodige voorwaardelijkheid, internationale kritiek op de Fifa en Uefa werd nagebekt, compenseren echt niet voor het gloeiende gebrek aan kritiek op onze eigen voetbalfederatie. Wie de straat schoon wilt krijgen begint het beste voor zijn eigen deur te vegen. Dat is in de journalistiek net zo.

Om die transparantie en het respecteren van een zekere ethiek te kunnen garanderen, zouden ook supporters bij beleidsbeslissingen betrokken moeten worden. Mensen die zich met de functie financieel niet kunnen verrijken, maar puur hun hart voor de sport kunnen laten spreken. Mensen die bovendien met beide benen in de realiteit vertoeven. Nog meer dan in clubverband, hebben supporters van de nationale ploeg er alle belang bij dat ze bij de besluitvorming betrokken worden. Terwijl een lokale ploeg nog door een wilde weldoener kan worden opgekocht, is de nationale voetbalploeg het resultaat van een collectieve inspanning. De infrastructuur is voor een deel te danken aan politieke goodwill van mensen die op papier door het volk zijn aangesteld en die de factuur van hun cadeaus via de belastingen grotendeels door datzelfde volk laten afbetalen. Daarnaast is de nationale voetbalsupporter de voornaamste afnemer van de merchandise die rond de nationale ploeg verspreid wordt en is hij het voornaamste doelpubliek voor wie die exuberante sponsorcontracten (tv-rechten én sponsorgeld) gesloten worden. Zou het dan zo gek zijn om supporters mee in de besluitvorming van de nationale voetbalbonden te betrekken? Een initiatief dat, indien succesvol, misschien zelfs internationaal haar navolging kan kennen. Waardoor op termijn zelfs een wereldsupportersorganisatie kan worden geambieerd die mee de Fifa in de gaten kan houden. Die zo ook de journalistiek een handje helpt maar die tegelijk door luidop mee te denken de hypocrisie uit onze media kan helpen weg te werken. Het is voorlopig eerder een utopisch ideaal, maar als we voor eigen deur beginnen kuisen kunnen we er op zijn minst al zeker van zijn dat de Belgische stem voortaan niet meer door het grote geld geleid zal worden. En dat ons land dus voor een keer niet thuishoort in het rijtje van Banenrepublieken. Voor sommigen wellicht een druppel op een hete plaat, voor anderen misschien wel de eerste cruciale stap in de richting van een ethische voetbalwereld.

Wie zich geroepen voelt om dit initiatief op zich te nemen kan in elk geval al op onze onvoorwaardelijke steun als medium genieten!

Volg Slijttijd.be en zet uw verontwaardiging om in dadendrang.

You may also like...